Większość Polaków opowiada się za zmianami deregulacyjnymi, które mogą uprościć funkcjonowanie państwa, zwiększyć ochronę obywateli i przyspieszyć cyfryzację usług publicznych – takie wnioski płyną z najnowszego badania przeprowadzonego przez IBRiS. Największym poparciem cieszą się rozwiązania ograniczające agresywne działania komornicze (74,1 proc.), domniemanie niewinności podatnika w rozliczeniach podatkowych (73, 7 proc.) oraz wprowadzenie instytucji ugód podatkowych w relacji Obywatel-Urząd Skarbowy (70,8 proc.).
Ochrona obywateli przed błędami urzędniczymi
Choć pojęcie deregulacji nie jest jeszcze powszechnie znane, to świadomość społeczna na temat działań państwa w tej dziedzinie jest stosunkowo wysoka. Według badania, 51,9 proc. Polaków słyszało o czymś takim, jak deregulacja. Jednocześnie 43,5 proc. badanych deklaruje, że wie czym deregulacje są. Z kolei pytanie o znajomość ostatnich działań państwa w tym zakresie ujawniło mniejszą świadomość: 34,4 proc. respondentów zadeklarowało, że słyszało o bieżących inicjatywach związanych z deregulacją.
Wyniki badania wskazują, że Polacy domagają się uproszczenia procedur i większej ochrony przed błędami administracji. Największym poparciem cieszy się wprowadzenie zasady domniemania niewinności podatnika w rozliczeniach podatkowych – aż 73,7 proc. respondentów oceniło tę propozycję pozytywnie, z czego 45,5 proc. uznało ją za zdecydowanie dobrą, a 28,2 proc. za raczej dobrą. Tylko 7 proc. badanych wyraziło negatywną opinię, w tym 4,9 proc. oceniło ją raczej źle, a 2,1 proc. zdecydowanie źle.
Kolejną inicjatywą, która zyskała szeroką aprobatę społeczną, jest wprowadzenie instytucji ugód podatkowych w sporach z Urzędem Skarbowym. Pozytywnie oceniło ją łącznie 70,8 proc. respondentów. Negatywną ocenę wyraziło 9,8 proc. badanych.
Równie wysoki poziom poparcia uzyskała propozycja niekarania podatników i księgowych za niecelowe błędy, która zdobyła uznanie 70,5 proc. uczestników badania. Zdecydowanie dobrze oceniło ten pomysł 42,7 proc. respondentów, a 27,8 proc. uznało go za raczej dobry. Negatywne zdanie wyraziło 15,8 proc. badanych, w tym 8,5 proc. udzieliło odpowiedzi „raczej źle”, a 7,3 proc. „zdecydowanie źle”.
Ograniczanie nadmiernych restrykcji i kar
Silne poparcie uzyskały również propozycje związane z łagodzeniem restrykcyjnych przepisów i ograniczeniem kar. Propozycja zwolnienia mikrofirm z VAT do kwoty 350 tysięcy złotych została oceniona pozytywnie przez 61,6% respondentów. Negatywnie tę propozycję oceniło 10,8% badanych.
Jednocześnie brak naliczania odsetek za zwłokę w przypadku, gdy kontrola podatkowa przekroczy 6 miesięcy uzyskał 60,8% poparcia, przy czym 30,9% respondentów oceniło tę propozycję zdecydowanie dobrze, a 29,9% raczej dobrze. Z kolei wprowadzenie obowiązku stosowania korzystnych dla podatników wyroków TSUE spotkało się z aprobatą 56,8% ankietowanych, z czego 33,2% wyraziło zdecydowane poparcie.
Większa cyfryzacja usług publicznych potrzebna od zaraz
Badanie potwierdza, że Polacy oczekują nowoczesnych rozwiązań, które przyspieszą i uproszczą kontakt z administracją publiczną. Utworzenie jednego, wspólnego systemu usług państwowych dla obywateli zyskało aprobatę 67,7 proc. respondentów. Zdecydowanie dobrze oceniło tę propozycję 35,3 proc. ankietowanych, a 32,4 proc. uznało ją za raczej dobrą. Zaledwie 9,2 proc. wyraziło niezadowolenie.
Zrównanie wagi dokumentacji elektronicznej z papierową cieszy się pozytywnym odbiorem wśród 66,2 proc. badanych. Wśród nich 33,5 proc. respondentów uznało to rozwiązanie za zdecydowanie dobre, a 32,7 proc. za raczej dobre. Przeciwnych tej propozycji było łącznie 17,2 proc. badanych.
Z kolei przeniesienie kolejnych usług do aplikacji mObywatel uzyskało 64,5 proc. pozytywnych ocen – 34,1 proc. respondentów uznało to rozwiązanie za zdecydowanie dobre, a 30,4 proc. za raczej dobre. Przeciwnych tej zmianie było 14,5 proc. Blisko 22 proc. Polaków nie ma w tej sprawie jednoznacznej opinii.
Komornicy na cenzurowanym
Największe poparcie wśród wszystkich propozycji uzyskał projekt dotyczący ograniczenia agresywnych praktyk egzekucyjnych komorników. Aż 74,1 proc. respondentów uznało tę inicjatywę za pozytywną – w tym 40,3 proc. oceniło ją zdecydowanie dobrze, a 33,9 proc. raczej dobrze. Przeciwnych było jedynie 8,2 proc. uczestników badania. Dodatkowo 17,7 proc. badanych nie miało zdania w tej sprawie.
– Choć temat deregulacji dopiero zaczyna przebijać się do świadomości społecznej, jego znaczenie rośnie. Połowa społeczeństwa już zetknęła się z tym pojęciem, a co trzeci Polak słyszał o działaniach państwa w tym zakresie. Wyniki badania są wyraźnym sygnałem, że uproszczenie procedur, ograniczenie biurokracji i cyfryzacja to oczekiwane kierunki zmian, które mogą skutecznie służyć obywatelom i odpowiedzieć na realne potrzeby społeczne – mówi Marcin Duma, Prezes Zarządu IBRiS.
Które postulaty są dla Polaków najważniejsze?
Badani zostali poproszeni o wskazanie trzech najistotniejszych ich zdaniem propozycji spośród przedstawionych rozwiązań. Na pierwszym miejscu znalazło się rozwiązanie wprowadzenia zasady domniemania niewinności podatnika w rozliczeniach podatkowych. Aż 38,8% respondentów uznało ją za jedną z trzech najważniejszych deregulacji. Drugim najważniejszym rozwiązaniem, wskazanym przez 35,1% badanych, jest niekaranie podatników i księgowych za niecelowe błędy i pomyłki. Na trzecim miejscu znalazło się ograniczenie agresywnej praktyki egzekucji komorniczej, które jako istotną deregulację wskazało 17,5% respondentów.
Na dalszych miejscach znalazły się inicjatywy takie jak: propozycja równych praw na rynku pracy, w tym zatrudnianie cudzoziemców bez dyskryminacji Polaków została uznana za istotną przez 13,6% respondentów, przeniesienie kolejnych usług administracji publicznej do aplikacji mObywatel uzyskało 13,1% wskazań, z kolei ograniczenie kontroli działalności gospodarczej o 50% wskazało 10,4% badanych.
Badanie zostało przeprowadzone przez IBRiS w dniach 21-22 lutego 2025 r. metodą CATI na reprezentatywnej grupie 1068 dorosłych obywateli Polski.
