Zdaniem 75 proc. badanych wiedza i umiejętności zdobyte w szkole lub na studiach nie wystarczają dziś na całe życie zawodowe. W praktyce 34 proc. respondentów w ciągu ostatnich 12 miesięcy nie uczyło się z własnej inicjatywy niczego nowego. Najczęściej wskazywaną przeszkodą w dalszej nauce jest brak czasu – wynika z badania IBRiS dla PAP.
Zdaniem 75 proc. Polaków wiedza i umiejętności zdobyte w szkole lub na studiach nie wystarczają dziś na całe życie zawodowe. Jednocześnie co trzeci badany w ciągu ostatnich 12 miesięcy nie uczył się z własnej inicjatywy niczego nowego. Jako przeszkodę w dalszej nauce respondenci najczęściej wskazują brak czasu.
Przekonanie, że edukacja formalna nie wystarcza na całą karierę zawodową, podziela 75 proc. respondentów. Odpowiedź „raczej nie” wybrało 38 proc. badanych, a „zdecydowanie nie” – 37 proc. Przeciwnego zdania jest 24 proc. respondentów.
Opinie na temat wystarczalności edukacji formalnej różnią się w zależności od poziomu wykształcenia. Zdaniem 86 proc. osób z wyższym wykształceniem wiedza ze szkoły lub studiów nie wystarcza na całe życie zawodowe. W grupie osób z wykształceniem średnim i policealnym odsetek ten wynosi 75 proc., a w przypadku badanych z wykształceniem podstawowym lub zawodowym 64 proc. Różnice widoczne są także ze względu na płeć. Pogląd, że zdobyta wcześniej wiedza nie wystarcza na całą karierę zawodową, podziela 80 proc. kobiet i 69 proc. mężczyzn.
Co trzeci badany, czyli 34 proc., przyznaje, że w ciągu ostatnich 12 miesięcy ani razu nie uczył się czegoś nowego z własnej inicjatywy. Z kolei po 26 proc. respondentów deklaruje, że robiło to wielokrotnie lub kilka razy, a 14 proc., że zrobiło to raz. Łącznie 66 proc. badanych podjęło w ostatnim roku przynajmniej jedną taką aktywność.
Częstotliwość podejmowania nauki różni się w zależności od wieku. W grupie 40–59 lat 80 proc. badanych przynajmniej raz w ciągu ostatnich 12 miesięcy uczyło się czegoś nowego z własnej inicjatywy. W przypadku osób w wieku 18–39 lat odsetek ten wyniósł 73 proc. Z kolei brak takiej aktywności w ostatnim roku deklaruje 55 proc. osób po 60 roku życia.
Aktywność edukacyjna jest także zróżnicowana ze względu na poziom wykształcenia. Nową wiedzę lub umiejętności przynajmniej raz w ostatnim roku zdobywało 80 proc. badanych z wyższym wykształceniem. W grupie z wykształceniem średnim i policealnym było to 63 proc., a w przypadku respondentów z wykształceniem podstawowym lub zawodowym – 54 proc.
Jako powód zdobywania nowej wiedzy i umiejętności respondenci najczęściej wskazują chęć rozwijania zainteresowań i hobby. Takiej odpowiedzi udzieliła jedna czwarta (25 proc.) badanych. Chęć zachowania sprawności intelektualnej wskazuje 19 proc. respondentów. Możliwość znalezienia nowej lub lepszej pracy oraz chęć lepszego korzystania z technologii wybiera po 18 proc. badanych.
Motywacje do nauki różnią się w zależności od wieku. W grupie 18–39 lat możliwość znalezienia nowej lub lepszej pracy jako powód zdobywania nowej wiedzy lub umiejętności wskazuje 37 proc. badanych. W przypadku osób w wieku 40–59 lat odpowiedź tę wybiera 18 proc. respondentów, a w grupie osób po 60. roku życia 1 proc.
Osoby w wieku 40–59 lat najczęściej wskazują rozwijanie zainteresowań i hobby – odpowiedź tę wybrało 32 proc. badanych. Chęć lepszego korzystania z technologii deklaruje 29 proc. respondentów z tej grupy wiekowej. W przypadku osób po 60. roku życia najczęściej wskazywanym powodem jest zachowanie sprawności intelektualnej, wybrane przez 29 proc. badanych w tej grupie. Brak potrzeby zdobywania nowej wiedzy lub umiejętności deklaruje natomiast 22 proc. osób po 60. roku życia oraz po 8 proc. badanych w dwóch młodszych grupach wiekowych.
Jako przeszkodę w dalszej nauce respondenci najczęściej wskazują brak czasu – odpowiedź tę wybrało 44 proc. badanych. W grupie osób w wieku 40–59 lat brak czasu deklaruje 55 proc. respondentów. W przypadku osób w wieku 18–39 lat odsetek ten wynosi 46 proc., a w grupie wiekowej 60+ 31 proc.
Koszty kursów lub szkoleń wskazuje jako przeszkodę 17 proc. badanych. W grupie 18–39 lat odpowiedź tę wybiera 26 proc. respondentów, w grupie 40–59 lat – 20 proc., a w przypadku osób po 60. roku życia 7 proc.
Brak motywacji jako utrudnienie w nauce wskazuje 11 proc. respondentów, trudności z dojazdem lub dostępnością zajęć – 9 proc., a stan zdrowia – 7 proc. Jednocześnie brak przeszkód w zdobywaniu nowych umiejętności deklaruje 16 proc. badanych.
Wyniki badania pokazują, że uczenie się przez całe życie jest przez Polaków uznawane za konieczność, ale nie zawsze przekłada się na regularną aktywność edukacyjną. Najczęściej uczą się osoby w wieku 40–59 lat oraz respondenci z wyższym wykształceniem, a wyraźnie mniejszą aktywność deklarują osoby po 60. roku życia i badani z wykształceniem podstawowym lub zawodowym. Motywacje do nauki zmieniają się wraz z wiekiem: młodsi częściej łączą ją z pracą, osoby w średnim wieku z zainteresowaniami i technologią, a starsi z zachowaniem sprawności intelektualnej. Główną barierą pozostaje brak czasu, szczególnie wśród osób w wieku 40–59 lat.
Badanie zostało przeprowadzone przez IBRiS dla PAP w dniach 26 sierpnia–1 września 2026 roku na ogólnopolskiej próbie 1000 osób, metodą telefonicznych, standaryzowanych wywiadów kwestionariuszowych wspomaganych komputerowo (CATI).
